ΒΟΥΣΙΡΙΣ

Ο Βούσιρις ήταν γιος του Ποσειδώνα και της Λυσιάνασσας. Ό Βούσιρις ήταν ένας άγριος βασιλιάς, εχθρός κάθε ξένου που έφτανε στη χώρα του. Κάθε ταξιδιώτη ή επισκέπτη που περνούσε τα σύνορα της Αιγύπτου τον έπιανε και τον οδηγούσε στην πόλη Μέμφιδα που ήταν το περίφημο ιερό του Δία. Του έλεγε ότι θα τον μυούσε στη λατρεία του ιερού και δεμένο τον έβαζε πάνω στο βωμό του θεού. Αλλά μετά ερχόταν ο ίδιος με τους ιερείς και την ακολουθία του, τον έσφαζε και τον πρόσφερε θυσία στο Θεό.

Αυτή η συνήθεια, να θυσιάζει τους ξένους, δεν υπήρχε πάντα στην Αίγυπτο, αλλά καθιερώθηκε για τον εξής λόγο: Κάποτε είχε πέσει μεγάλη ανομβρία στη χώρα, τα χωράφια είχαν ερημωθεί, τα δέντρα ξεραίνονταν και στη γη δε φύτρωνε το χρυσό στάρι. Πέρασαν εννέα χρόνια μεγάλης δυστυχίας και ο κόσμος άρχισε να φωνάζει. Δεν είχε πια τίποτα να φάει και πέθαιναν κατά χιλιάδες. Ο Βούσιρις δεν ήξερε τι να κάνει γι' αυτό έστειλε ανθρώπους του στην Κύπρο να πάνε να φέρουν το μάντη Φράσιο.

Αυτός τους συμβούλεψε για να σταματήσει η ανομβρία στη χώρα τους θα πρέπει κάθε χρόνο να θυσιάζουν έναν ξένο. Ο Βούσιρις υπακούοντας το Φράσιο, τον έπιασε και τον θυσίασε πρώτο και συνέχισε τις ανθρωποθυσίες κάθε χρόνο.

Ο Ηρακλής περνώντας από Αίγυπτο για να πάει να φέρει τα βόδια του Γηρυόνη ή κατά άλλους να φέρει τα μήλα των εσπερίδων πιάστηκε από τους στρατιώτες του Βούσιρι οι οποίοι τον οδήγησαν στη Μέμφιδα. Αμέσως του έβαλαν στεφάνι στο κεφάλι, τον έδεσαν και τον πήγαν με πομπή στο βωμό. Ο Ηρακλής συμπεριφερόταν ήσυχα και έδειχνε ότι πίστεψε αυτά που του είπε ο Βούσιρις. Όταν όμως άρχισε η τελετή της θυσίας έσπασε με μια κίνηση τα δεσμά του και όρμησε στον Βούσιρι τον οποίο και σκότωσε καθώς και όλη την ακολουθία του φριχτού βασιλιά.

ΑΝΤΑΙΟΣ

Ο Ηρακλής πηγαίνοντας για τα βόδια του Γηρυόνη πέρασε από τη Λιβύη. Κοντά στη λίμνηΤριτωνίδα βασίλευε ο Ανταίος, γιος του Ποσειδώνα και της Γης. Ήταν ένα γίγαντας εξήντα πήχεις ψηλός. Είχε τεράστια δύναμη που φαινόταν να μην τον εγκαταλείπει ποτέ, γιατί όσο πατούσε τη μητέρα του τη Γη έπαιρνε δυνάμει Ήταν όμως άγριος βασιλιάς και διψασμένος για αίμα. Μόλις κανένας ξένος ερχόταν στη χώρα του τον προκαλούσε σε πάλη και τον σκότωνε. Τα κρανία των σκοτωμένων τα μάζευε για να χτίσει με αυτά ένα ναό στον πατέρα του.

Όταν ο Ηρακλής έφτασε στην πόλη του Ανταίου θέλησε να τον συναντήσει και να αναμετρηθεί μαζί του. Ο Ανταίος δέχτηκε πρόθυμα να παλέψει με τον Ηρακλή γιατί ήταν σίγουρος για τη νίκη του.
Ο Ηρακλής δεν ήταν εύκολο θύμα για τον Ανταίο, μα και ο Ανταίος δεν μπορούσε να νικηθεί όσο πατούσε στη Γη και έπαιρνε συνεχώς καινούριες δυνάμεις. Γι' αυτό και ο Ηρακλής έπρεπε με κάθε τρόπο να διακόψει την επαφή του με τη Γη. Τον έπιασε λοιπόν στα μπράτσα του και το σήκωσε ψηλά στον αέρα. Εκείνη τη στιγμή ο Ανταίος είχε χάσει τις δυνάμεις του, ο Ηρακλής τον έσφιξε ανάμεσα στα μπράτσα του και του τσάκισε τα κόκαλα. Μετά από λίγο ο γίγαντας ξεψύχησε. Ο Ηρακλής πήρε τον Ανταίο και τον έθαψε. Χρόνια μετά οι κάτοικοι της περιοχής έδειχναν το μνήμα του που είχε σχήμα ανθρώπου που κοιμάται ανάσκελα.

Ο Ηρακλής μετά την πάλη του με τον Ανταίο ήταν κουρασμένος και έπεσε να κοιμηθεί. Τότε ήρθαν οι Πυγμαίοι, ένας λαός από μικρούτσικα ανθρωπάκια που τα είχε γεννήσει η Γη και ήταν αδέλφια του Ανταίου για να εκδικηθούν το θάνατο του Ανταίου. Είχαν μαζί τους μικροσκοπικά όπλα και άρχισαν να ανεβαίνουν πάνω στον Ηρακλή. Ο Ηρακλής σε λίγο ξύπνησε και μόλις τους είδε έβαλε τα γέλια. Άπλωσε τα χέρια του, τους μάζεψε όλους μέσα στη λεοντή του και τους πήγε στον Ευρυσθέα.

ΤΟ ΟΔΟΙΠΟΡΙΟ ΜΑΣ ΣΤΟ ΝΑΟ ΤΟΥ ΠΤΩΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΗ

Βαδίζοντας στα Γεωπεριβαλλοντικά - Γεωμυθολογικά μονοπάτια της Βοιωτίας, εμείς τα παιδιά της περιβαλλοντικής ομάδας των Δ2 και Ε1 τάξεων του 4ου Δ. Σχ. Λιβαδειάς με οδηγό την υπεύθυνη του περιβαλλοντικού προγράμματος κ. Νιαβή Βασιλική φτάσαμε στο Ακραίφνιο, στο ναό του Πτώου Απόλλωνα. Μαζί μας ήταν και τα παιδιά των Δ1 και Ε2 τάξεων του σχολείου μας καθώς και τα παιδιά της Δ τάξης του 10ου Δ. Σχ. Λιβαδειάς με συνοδούς τη Βοζιάρη Ελένη, Καραΐσκου Σούλα, Μαρτιναίου Κατερίνα και Κόκκινο Σπύρο.

Μετά από μια ώρα ταξίδι φτάσαμε στο όρος Πτώο. Αφήσαμε τον ασφαλτόδρομο και προχωρήσαμε στο χωματόδρομο που μας οδηγούσε στον αρχαιολογικό χώρο του Πτώου Απόλλωνα. Ήταν πρωί και το δροσερό αεράκι μας έφερνε μυρωδιές ανθισμένου δεντρολίβανου που υπήρχε άφθονο αριστερά και δεξιά του δρόμου. Τα πολύχρωμα αγριολούλουδα ήταν μια ξεχωριστή πινελιά στο πράσινο χαλί της φύσης. Άφθονο ήταν το θυμάρι που μόλις είχε βγάλει τα βελονοειδή του φύλλα. Σε κάθε μας βήμα συναντούσαμε ανθισμένους θάμνους και δέντρα. Τα πουλιά μας καλωσόριζαν με το κελάηδισμά τους.
Σε λίγο φτάσαμε εκεί που βρισκόταν το κτιριακό συγκρότημα του θεού Απόλλωνα. Έχοντας το σχεδιάγραμμα του αρχαιολογικού χώρου, που μας είχε προμηθεύσει ο κ. Γιάννης Φάππας, αρχαιολόγος της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας της Θήβας, αναζητήσαμε το ναό του Πτώου Απόλλωνα που

Ο ναός στην αρχή, κατά πάσα πιθανότητα, ήταν ξύλινος αλλά όταν προοδευτικά τα τμήματα του ναού πάθαιναν ζημιά, τα αντικαθιστούσαν με τοίχους από πώρινους λίθους, ώστε κατά τα χρόνια 550-500 π.Χ.είχε γίνει όλος ο ναός πώρινος. Οι διαστάσεις του κατά τον ακαδημαϊκό Ορλάνδο ήταν 24,72 Χ 11,65. Ήταν δωρικού ρυθμού και είχε 13 κίονες σε κάθε μακρά πλευρά και 6 σε κάθε στενή πλευρά.
Στη νότια πλευρά του ναού υπήρχε μια θολωτή κατασκευή σε βάθος 5-6 μ. που ήταν το σπήλαιο - το άδυτο, όπου πήγαινε ο πιστός να ζητήσει χρησμό από το θεό.
Βόρεια του ναού υπήρχε θέατρο, που είχε ξύλινα καθίσματα και μια κυκλική ορχήστρα, τη θυμέλη. Στο θέατρο οργανώνονταν τα Πτώϊα, πνευματικοί αγώνες που τελούνταν κάθε πέντε χρόνια και περιλάμβαναν τα αγωνίσματα του Σαλπιστή, Κήρυκος, Ραψωδού, Ποιητή Επών, Αθλητή και Κιθαρωδού.

Λίγο πιο κάτω από το ναό τοποθετείται μικρός ναός της Προναίας Αθηνάς, εγκαταστάσεις για τους ιερείς, δημόσιους λειτουργούς και επισκέπτες, δεξαμενή νερού που ήταν χωρισμένη σε επτά διαμερίσματα και τα λουτρά.
Στον αρχαιολογικό χώρο μας επισκέφτηκε η κ. Δήμητρα Καλαμάρα, πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ακραιφνίου, ο κ. Κ. Ανδρίτσος, πρόεδρος του Συλλόγου των Απανταχού Ακραιφνιωτών και ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου κ. Ιωάννηας Λ. Μαυροδήμος. Μας μίλησαν για την προσπάθειά τους να αναβιώσουν τα Πτώϊα. Ο κ. Ανδρίτσος μας έδωσε και ένα βιβλίο σχετικό με την ιστορία του Ακραίφνιου, αλλά και της γύρω περιοχής. Στον κ. Μαυροδήμο, ως εκπρόσωπο του Δήμου, του ζητήσαμε να τοποθετηθούν ταμπέλες για να μπορεί κάποιος εύκολα να επισκεφτεί τον αρχαιολογικό χώρο.
Αφού τραβήξαμε τις απαραίτητες αναμνηστικές φωτογραφίες και χαιρετίσαμε την κ. Καλαμάρα, τον κ. Ανδρίτσο και τον κ. Μαυροδήμο πήραμε το δρόμο για το Νέο Κόκκινο.

Την εποχή που ήταν βασιλιά του Ορχομενού ο Εργίνος οι Θηβαίοι ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν φόρο στους Ορχομένιους για 20 χρόνια, εκατό βόδια κάθε χρόνο. Ο Ηρακλής για να εκδικηθεί τους Ορχομένιους, ως μηχανικός υδραυλικός που ήταν, πήγε στην Μεγάλη Καταβόθρα και έφραξε την είσοδο με αποτέλεσμα να πλημμυρίσει η πεδιάδα της Κωπαΐδας και να δημιουργηθεί ξανά λίμνη για να μην μπορεί να καλλιεργηθεί.
Η Μυθολογία αναφέρει ότι ο Ηρακλής δίνοντας μια γροθιά στην οροφή της σπηλιάς, έπεσε ένας βράχος που έκλεισε την είσοδο της καταβόθρας. Πράγματι, είδαμε στην είσοδο της καταβόθρας ένα μεγάλο βράχο που είχε πέσει από την οροφή. Ερμηνεύοντας το μύθο αυτό μπορούμε να πούμε ότι εκείνη την εποχή προκλήθηκε κάποιος σεισμός και υποχώρησε ένα κομμάτι της οροφής.

Αναμφίβολα εντυπωσιαστήκαμε από το μέγεθος της σπηλιάς και από τα προστατευτικά τοιχώματα που είχαν κατασκευάσει οι Μινύες στο εσωτερικό της για να διαφυλάξουν από τη διάβρωση του νερού τα τοιχώματα. Αποθανατίσαμε τις εικόνες με τη φωτογραφική μας μηχανή και αφού παίξαμε στην παιδική χαρά πήραμε το δρόμο της επιστροφής περνώντας από την Ακρόπολη του Γλα.

Την εποχή που η Κωπαΐδα ήταν λίμνη η Ακρόπολη του Γλα ήταν νησάκι. Ολόγυρα της περιστοιχίζεται από κυκλώπεια τείχη μήκους τριών χιλιομέτρων. Την Ακρόπολη του Γλα οι Μινύες την είχαν ως παρατηρητήριο για να ελέγχουν τα αποστραγγιστικά τους έργα.

Και αυτό το ταξίδι μας στα Γεωπεριβαλλοντικά - Γεωμυθολογικά μονοπάτια της Βοιωτίας έφτασε στο τέλος. Ήταν ένα μοναδικό και μαγικό ταξίδι, γιατί χαρήκαμε τις ομορφιές της φύσης στην πιο ωραία της εποχή και γιατί γνωρίσαμε " ξεχασμένους" τόπους της ιδιαίτερης πατρίδας μας με μεγάλη ιστορία.

Η ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΉ - ΕΡΓΑ ΤΩΝ ΜΙΝΥΩΝ ΣΤΗΝ ΚΩΠΑΪΔΑ

Η λίμνη Κωπαΐδα ήταν κάποτε η μεγαλύτερη λίμνη της Ελλάδας. Πριν από 10.000.0000 χρόνια ένα τεκτονικό βύθισμα δημιούργησε το λεκανοπέδιο της Κωπαΐδας, εκτάσεως 200 περίπου τετραγωνικών χιλιομέτρων. Οι έντονε βροχοπτώσεις και το λιώσιμο των πάγων πριν 11.500 χρόνια από σήμερα μετέτρεψε το λεκανοπέδιο σε λίμνη. Η λίμνη γύρω της είχε ασβεστολιθικά πετρώματα τα οποία διερράγησαν από σεισμούς και τα νερά της εξαφανίζονταν υπογείως. Το χειμώνα με τις έντονες βροχοπτώσεις πλημμύριζε και το καλοκαίρι τα νερά έφευγαν μέσα από υπόγειες διαδρομές και μετατρεπόταν σε έλος.
Η λίμνη είχε διάφορες ονομασίες, όπως Κηφισίδα, Ορχομένια, Αλιαρτίς, Ογχηστός, Ελευσίς, Ακραιφνίς, από τα ονόματα των παρακείμενων πόλεων. Τελικά επικράτησε το όνομα Κωπαΐς, από την αρχαία πόλη Κώπαι.

Οι Μινύες με τρεις γιγάντιες διώρυγες, μέσου πλάτους 40 -60μ. και ύψος ανάλογο με την επιφάνεια της λίμνης μάζεψαν τα νερά και τα διοχέτευσαν στα υπόγεια χάσματα της ακρολιμνιάς, στις καταβόθρες.
Η βόρεια διώρυγα, που ήταν και η μεγαλύτερη έπαιρνε τα νερά του Μέλανα και του Κηφισού ποταμού και περνώντας από το Στροβίκι, το Κάστρο έριχνε τα νερά στις ανατολικές καταβόθρες της Μπίνιας, της Μεγάλης Καταβόθρας ή Σπηλιά του Ηρακλή στο Νέο Κόκκινο.
Η δεύτερη διώρυγα έπαιρνε τα νερά της Έρκυνας και περνώντας από τα Μαυρόγεια, διέσχιζε την πεδιάδα και συναντούσε την τρίτη διώρυγα.
Η τρίτη διώρυγα, στο νότο, έπαιρνε τα νερά του Φάλαρου, του Λόφιδος της Αλιάρτου, περνούσε κοντά από τη νησίδα του Γλα και χυνόταν στην πρώτη διώρυγα, τη βόρεια.

Οι Μινύες άνοιξαν πολλές καταβόθρες ή διάνοιξαν τις ήδη υπάρχουσες για την καλύτερη διοχέτευση των υδάτων. Επειδή στα βορειοανατολικά η λίμνη ήταν βαθύτερη και τα νερά δεν έφευγαν, αναγκάστηκαν να σκάψουν μία υπόγεια σήραγγα μήκους 2230 μ., πλάτους 1,50μ. και ύψος 1,80μ. και διοχέτευσαν τα νερά στον Ευβοϊκό Κόλπο.
Σε αυτή τη σήραγγα έφτιαξαν και 16 φρεάτια - ανοίγματα, σε απόσταση 100 μέχρι 200 μ. το ένα από το άλλο. Πρώτα ανοίχτηκαν τα φρεάτια και μετά δια μέσου αυτών η σήραγγα. Αργότερα αυτά χρησιμοποιούντο για να ελέγχουν τη ροή του νερού.
Το έργο αυτό έγινε όταν ήταν βασιλιάς του Ορχομενού ο Ορχομενός, ο γιος του Μινύα. Από αυτόν πήρε και η πόλη το όνομά της. Ο Ορχομενός την εποχή εκείνη ήταν μια από τις πλουσιότερες πόλεις, μετά την Τροία και τις Μυκήνες.
Με αφορμή τους φόρους που πλήρωναν οι Θηβαίοι στους Ορχομένιους ο Ηρακλής για να τους εκδικηθεί πήγε στη Μεγάλη Καταβόθρα, στο Νέο Κόκκινο και την έκλεισε με αποτέλεσμα να μη βρίσκουν διέξοδο τα νερά και να πλημμυρίσει η πεδιάδα.
Η Μυθολογία αναφέρει ότι ο Ηρακλής έριξε μια γροθιά στην οροφή με αποτέλεσμα να αποκολληθεί ένας βράχος, να πέσει στην είσοδο της σπηλιάς και να τη φράξει.
Ερμηνεύοντας το μύθο μπορούμε να πούμε ότι την εποχή εκείνη κάποιος σεισμός που έγινε προκάλεσε την πτώση ενός μέρους της οροφής που έκλεισε την είσοδο της καταβόθρας.

ΤΑ ΠΤΩΪΑ

Τα Πτώϊα ήταν αγωνίσματα πνευματικού ενδιαφέροντος που τελούνταν κάθε πέντε χρόνια. Από μια επιγραφή που βρέθηκε πληροφορούμαστε ότι κατά τον πρώτο αιώνα π.Χ. τελούνταν τα αθλήματα του Σαλπιστή, Κήρυκος, ραψωδού, Ποιητή Επών, Αθλητή και Κιθαρωδού. Τα αγωνίσματα διεξάγονταν στο θέατρο.

Πριν αρχίσουν τα αγωνίσματα έπρεπε να έχει προηγηθεί:

1. Η κήρυξη της εκεχειρίας.Για την ασφαλή διεξαγωγή των αγώνων και την ασφάλεια της περιοχής της Ακραιφίας και του Πτώου άρχιζε εκεχειρία από τις 15 Ιουλιου ( Ιπποδρόμιος μήνας του Βοιωτικού ημερολογίου) μέχρι τις 15 Αυγούστου, σύμφωνα με το δόγμα των αμφικτιονιών κρατούσε ένα μήνα. Στο διάστημα αυτό σταματούσε κάθε πολεμική και εχθρική ενέργεια και ο τόπος βρισκόταν σε κατάσταση αναγκαστικής ειρήνης.

2. Η επίσημη θυσία. Στην επίσημη θυσία συμμετείχαν οι θεωροί, δηλαδή οι επίσημοι απεσταλμένοι του Βοιωτικού Κοινού και της πόλης της Ακραιφίας.

Στη συνέχεια ετελούντο τα αγωνίσματα στο θέατρο όπου και αναδεικνύονταν οι νικητές, οι οποίοι βραβεύονταν με στεφάνι μπροστά στη θυμέλη και γι' αυτό το αγώνισμα λεγόταν "στεφανίτης θυμελικός αγών"ή θεατρικό αγώνισμα επειδή γινόταν στη θεατρική σκηνή.

Μετά τους αγώνες ακολουθούσαν μεγάλες εορταστικές εκδηλώσεις με χορούς, όπως ο συρτός που από τότε έφτασε και στα δικά μας χρόνια. με δείπνα, διανομή γλυκών, χρημάτων, φαγητών κ.ά. Τα ονόματα των νικητών χαράσσονταν σε λίθινες στήλες τις οποίες έστηναν στο ιερό.
Όταν ήταν αυτοκράτορας ο Καλιγούλας τα Πτώϊα σταμάτησαν για 30 χρόνια. Όταν ξανάρχισε η λειτουργία τους με καινούριο όνομα τα "Μεγάλα Πτώϊα και Καισάρεια"τα αγωνίσματα αναμορφώθηκαν και απέκτησαν μεγάλη λαμπρότητα. Αυτό έγινε όταν ήταν αγωνοθέτης ο Ακραίφιος πολίτης Επαμεινώνδας Επαμεινώνδου.
Μετά το τέλος των αγώνων αυτός και η σύζυγός του Νωτία πρόσφεραν γεύματα και δείπνα και πλούσιες παροχές στους συνέδρους, θεωρούς και κατοίκους της πόλης , ξοδεύοντας πολλά χρήματα από τη μεγάλη περιουσία του.

Βιβλιογραφία: "Ακραιφία" Κ. Ανδρίτσος

ΑΛΛΕΣ ΚΤΙΡΙΑΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΟΥ ΠΤΩΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΜΑ

Το κτιριακό συγκρότημα του ναού του Πτώου Απόλλωνα στο Ακραίφνιο περιελάμβανε εκτός του ναού και της "μαντικής σπηλιάς" και:

Α. το ναό της Προναίας Αθηνάς. Ήταν ένας μικρός ναός που βρισκόταν ανατολικά του ναού. Είχε διαστάσεις 4,30 Χ6,70 . Ο ναός αυτός αποτελεί ένα είδος συμβολικής αντιγραφής του ναού της Προναίας Αθηνάς στους Δελφούς.


Β. το θέατρο. Εμπρός από την ανατολική πλευρά του ναού του Απόλλωνα υπήρχε μια πλατεία όπου βρισκόταν το θέατρο στο οποίο τελούνταν κάθε πέντε χρόνια τα Πτώϊα.


Γ. Εγκαταστάσεις για τους θεωρούς. Κάτω από το ναό του Απόλλωνα υπήρχαν κτιριακές εγκαταστάσεις για τη διαμονή των θεωριών και λουτρά για τη συμβολική κάθαρσή τους και την όλη τους προετοιμασία για την επαφή με το θεό.

Δ. Οικοδομήμτα για τους ιερείς και τους δημόσιους λειτουργούς. Κάτω από το ναό και πολύ κοντά του υπήρχαν κτίρια στα οποία διέμεναν οι άρχοντες και οι λειτουργοί του ιερού, ίσως και οι αντιπρόσωποι των βοιωτικών πόλεων οι οποίοι έρχονταν να παρακολουθήσουν τα Πτώϊα ή να προσφέρουν αφιερώματα στον Απόλλωνα. Στα κτίρια αυτά έμεναν και πιστοί που πήγαιναν να ζητήσουν χρησμό.

Ε. Δεξαμενή νερού και Λουτρά. Πιο κάτω από τα κτίρια διαμονής, υπήρχε μια δεξαμενή νερού, στενόμακρη και χωρισμένη σε επτά διαμερίσματα, επιχρισμένα με ειδικό κονίαμα. Ήταν κτισμένη με πέτρες σχεδόν ίδιου μεγέθους η καθεμία. Εκεί κοντά ήταν και τα λουτρά. Στη δεξαμενή διοχετευόταν και το νερό που πήγαινε από την πηγή στο σπήλαιο. Σήμερα βλέπουμε ένα μέρος της δεξαμενής καθώς και έναν αποχετευτικό αγωγό.

Στ. Στο κατώτερο σημείο του συγκροτήματος υπήρχε και ένας Θόλος αγνώστου αποστολής.

ΜΑΝΤΕΙΟ ΠΤΩΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ - ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ

Το σπήλαιο ήταν μια θολωτή κατασκευή, σε βάθος 5-6 μέτρα ώστε να μην είναι ορατή από τους πιστούς η προφητική τελετουργία. Το σπήλαιο βρισκόταν στα νότια του ναού του Απόλλωνα. Κοντά στο ναό υπήρχε πηγή της οποίας το νερό μεταφερόταν μέσω ενός πήλινου αγωγού, που ήταν εγκαταστημένος περίπου στην επιφάνεια του εδάφους, στο σπήλαιο. Στην οροφή του σπηλαίου ήταν προσαρμοσμένος ένας μεταλλικός αγωγός που έφερνε το νερό μέσα.

Στο μαντείο του Πτώου Απόλλωνα υπηρετούσαν μόνο προφήτες και μάντεις. Τα χρησμοδοτικά λόγια τα ερμήνευαν οι ιερείς και απέδιδαν σε πινακίδα το χρησμό. Ο Προφήτης και ο Μάντης "μαντεύονταν" μέσα στο σπήλαιο πίνοντας από το "αγιασμένο" και μαντικό νερό της πηγής και κάνοντας συγχρόνως μυστικές τελετουργίες.

Οι διαδικασία της χρησμοδοσίας ακολουθούσε το ίδιο ίσως τυπικό που ίσχυε και στα άλλα μαντεία. Όσοι επιθυμούσαν να συμβουλευτούν το θεό έπρεπε να πάνε με αγνότητα σκέψης και να υποβληθούν σε κάθαρση, σωματική και ψυχική κάνοντας ιδιαίτερη νηστεία και προσευχή.
Ο μάντης έδινε τους χρησμούς με φωνές και ασυνάρτητες λέξεις, έμπειροι όμως ιερείς διατύπωναν σωστά το χρησμό.

Το μαντείο λειτουργούσε και κατά τη ρωμαϊκή εποχή, η δε φήμη του είχε εξαπλωθεί όχι μόνο σ' όλη την Ελλάδα αλλά και στην Ασία.Ήταν το πιο αρχαίο, πλούσιο και φημισμένο για τους αλάνθαστους χρησμούς του. Ο πρώτος ιερέας του ναού αναφέρεται ο Τήνερος, γιος του Απόλλωνα και της Μελίας.Η αίγλη του ναού ήταν μεγάλη. Προσκυνητές από όλη την Ελλάδα συνέρρεαν εδώ με τα αναθήματά τους. Η φήμη του είχε διαδοθεί πέρα από το Αιγαίο και πολλοί πιστοί επισκέπτονταν το ναό του Πτώου Απόλλωνα.

Όταν ολοκληρώνεται η υποδούλωση της Ελλάδας στους Ρωμαίους αρχίζει να σημειώνει κάμψη και η δραστηριότητα των μαντείων. Το μαντείο του Πτώου Απόλλωνα θα διατηρηθεί μέχρι το τελευταίο τέταρτο του 2ου αι. μ.Χ. Είναι όμως βέβαιο ότι δεν υπήρχε το 150 μ.Χ. όταν πέρασε από τη Βοιωτία ο Παυσανίας.


Η ασυλία του Ιερού του Πτώου Απόλλωνα.


Το Ιερό του Πτώου Απόλλωνα με δόγμα των Αμφικτιόνων των Δελφών απολάμβανε ασυλίας όπως και το Μαντείο των Δελφών. Στα βόρεια του ναού, στην περδικόβρυση, βρέθηκε επιγραφή χαραγμένη σε πλάκα, η οποία δίνει σημαντικές πληροφορίες για τη λειτουργία του Μαντείου. Η επιγραφή αναφέρει απόφαση της Δελφικής Αμφικτιονίας που λέει τα εξής:

1. Διασφαλίζεται την ασυλία του ιερού και του περί το μαντείο χώρου
2. Καθιερώνεται ασυλία και σε κάθε άλλη περιοχή που αποτελεί χώρο και περιουσία του Πτώου Απόλλωνα.
3. Δεν επιτρέπεται σε κανέναν να διαπράττει αδικήματα σε βάρος της περιουσίας του ιερού.
4. Όποιος διαπράξει αδικία εις βάρος του Μαντείου θα τιμωρηθεί με χρηματική ποινή 2.000 στατήρων, δηλαδή 4.000 χρυσές ή αργυρές δραχμές.
5. Κύριοι του ιερού ορίζονται ο προφήτης, ο ιερέας, η πόλη των Ακραιφίων, το Κοινό των Βοιωτών και ο αγωνοθέτης των Πτώϊων.
6. Η ασφάλεια του ιερού και η εκεχειρία των Πτώϊων αρχίζουν από τις 15 του μηνός Ιπποδρομίου , δηλαδή 15 Ιουλίου έως 15 Αυγούστου
7. Ο Πτωϊοκλής πρέπει να χαράξει αυτό το δόγμα σε τρεις στήλες και να τις τοποθετήσει στο ιερό των Δελφών, στο ιερό του Πτώου και στην Πυλαία ( χειμερινή έδρα της Δελφικής Αμφικτιονίας)
8.Τέλος οι ιερομνήμονες των Δελφών πρέπει να αναγγείλουν το Αμφικτιονικό Δόγμα στις πόλεις τα έθνη για να λάβουν γνώση του περιεχομένου του.


Βιβλιογραφία: "Ακραιφία Κ. Ανδρίτσος
" Ακραίφνιο" Χ.Αγγέλου