Σάββατο 27 Δεκεμβρίου 2008

ΚΑΛΑΝΤΑ ΠΗΛΙΟΥ ΚΑΙ ΛΗΜΝΟΥ

Στα χωριά του Πηλίου που είχαν πρόβατα τα παιδιά τραγουδούσαν τα πιο κάτω κάλαντα:

Εδώ σε τούτες τες αυλές, τες μαρμ
αροστρωμένες,
εδώ 'χουν χίλια πρόβατα και τρεις χιλιάδες γίδια.
Σαν κάνουν τον ανήφορο,
γιομιζ' ο λόγγος όλος,
σαν πιάσουν τον κατήγορο,
γιομίζ' ο κάμπος όλος.
Σαν το μυρμήγκι περπατούν, σαν το μελίσσι βάζουν,
σαν τον αφρό της θάλασσας αφρίζουν τα
καρδάρια.
Εμείς ολίγα τα '
παμε κι ο Θιος να τ' αβγαταίνει.

Αν ο νοικοκύρης του σπιτιού είναι γεωργός τότε το τραγούδι είναι για το όργωμα. Τα πιο κάτω κάλαντα τα λέγανε στην Λήμνο:

Τα μαύρα βόδια στο ζυγό, τα τρίβδωλα* στ' αλέτρι
κι αυτά τα λαμπροκέρωτα να ζουν, να τριβδωλάνε!
Αγριογιολιά είναι τ' αλέτρι σου και δάφνη ο ζυγός σου,
είναι φκεντρίκια σου* τριανταφυλλιάς κλωνάρι,
είναι και η ζευγίκια* σου μετάξι συρματένιο.
Δευτέρα μέρα γιούρντισες* να πα να πρωτοσπείρεις.
Η στράτα ρόδα γέμισε και τα χωράφια σπόρο.
- Θα σε ρωτήσω αφέντη μου, πόσα πινάκια σπέρνεις;
-Σπέρνω κριθάρι δώδεκα, σιτάρι δεκαπέντε,
και κατ' στην ακρογιαλιά άλλα σαρανταπέντε,
κι αυτό με το διαστήκανε* περδίκια να το φάνε.
Δεν είν΄περδίκια μαναχά, μον' είναι και λαγούδια.
Πήρα το τουφεκάκι μου να πα να το σκοτώσω.
Ούτε περδίκια σκότωσα ούτε λαγούδια πιάσα,
μον' θέρισα και αλώνισα όλα τα αποφαγούδια.
'Κανα πινάκια αμέτρητα, πινάκια μετρημένα
κι εκεί που τα μετρούσαμε, να κι ο Χριστός κι επέρνα.
Εκεί που στάθηκε ο Χριστός χρυσό δεντράκι βγήκε
κι εκεί που παραπάτησε, βγήκε ένα κυπαρίσσι.
...................
Αφέντη μου πεντάφεντε, πέντε φορές αφέντη!
Πέντε κρατούν το μαύρο σου και τρεις τονε σελώνουν
και δεκοχτώ περικαλούν: Αφέντη καβαλίκα!
Καβαλικεύεις, χαίρεσαι, πεζεύεις καμαρώνεις....

Βάλε τ' αφέντη μ', βάλε το χέρι σου στη τζέπη.
Αν εύρεις γρόσα δω μας, τα φλουριά μην τα λυπάσαι,
βάλε και το γλυκό κρασί, να πιουν τα παλικάρια.

Η νοικοκυρά φιλοδωρεί τα παιδιά με κουλούρια και κάστανα ή καρύδια και αυτά φεύγουν, για να χτυπήσουν άλλη πόρτα. Αν όμως η πόρτα δεν ανοίξει και τα παιδιά δυσαρεστηθούν, τότε και το τραγούδι τους κάθε άλλο παρά επαινεί τον νοικοκύρη.


Αφέντη μου, στην κάπα σου χίλιες χιλιάδες ψείρες
άλλες γεννούν, άλλες κλωσούν, άλλες αυγά μαζώνουν.....



*τρίβδωλα= οργώνουν3 φορές
φκεντρίκια=βουκέντρα
ζευγίκια= το σχοινί που τα τραβούν
ιούρντισες= κίνησες
διαστήκανε= μοιραστήκανε


ΚΑΛΑΝΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΘΡΑΚΗΣ

Θρακιώτικα κάλαντα

1.Χριστός γεννιέται,
σα γήλιος φέγγει,
σα νιο φεγγάρι,
σαν παλικάρι.

2.Κυρά θεοτόκο
εκοιλοπόνα,
εκοιλοπόνα
και παρακάλειε!
- Βοηθήσετέ με
αυτή τηνώρα
τη βλογημένη
και δοξασμένη,
μαμή να πάτε
μαμή να φέρτε.

3. Ώστε να πάσι
και να γυρίσουν
Χριστός γεννήθη,
σα νιο φεγάρι
σαν παλικάρι.


Τρίτη 23 Δεκεμβρίου 2008

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ ΕΘΙΜΟ ΣΤΟ ΚΑΤΣΙΔΟΝΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ


Για να πάει καλά ο χρόνος που έρχεται,τη νύχτα της παραμονής των Χριστουγέννων, πριν ξημερώσει,βάζουν ένα βόδι μέσα στο σπίτι, για να κάνει ποδαρικό, όπως λένε,και το αφήνουν εκεί μέχρι να κατουρίσει. Το βόδι είναι ευλογημένο και εγγυάται την καλή χρονιά.
Αλλού
πάλι βάζουν τα παιδιά να χτυπούν τη νιόπαντρη με τη βέργα στην πλάτη, για να κάνει παιδιά.

ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΞΥΛΟ

Στα χωριά της βόρειες Ελλάδας, από τις παραμονές των εορτών ο νοικοκύρης ψάχνει στα χωράφια και διαλέγει το πιο όμορφο ,το πιο γερό, το πιο χοντρό ξύλο από πεύκο ή ελιά και το πάει σπίτι του. Αυτό ονομάζεται Χριστόξυλο και είναι το ξύλο που θα καίει για όλο το δωδεκαήμερο των εορτών (από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα) στο τζάκι του σπιτιού. Πριν ο νοικοκύρης φέρει το Χριστόξυλο, κάθε νοικοκυρά φροντίζει να έχει καθαρίσει το σπίτι και με ιδιαίτερη προσοχή το τζάκι, ώστε να μη μείνει ούτε ίχνος από την παλιά στάχτη. Καθαρίζουν ακόμη και την καπνοδόχο,για να μη βρίσκουν πατήματα να κατέβουν οι καλικάντζαροι, τα κακά δαιμόνια, όπως λένε στα παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα παραμύθια. Έτσι το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, όταν όλη η οικογένεια θα είναι μαζεμένη γύρω από το τζάκι, ο νοικοκύρης του σπιτιού ανάβει την καινούρια φωτιά και μπαίνει στην πυροστιά το Χριστόξυλο. Ο λαός λέει ότι καθώς καίγεται το Χριστόξυλο, ζεσταίνεται ο Χριστός, εκεί στην κρύα σπηλιά της Βηθλεέμ. Σε κάθε σπιτικό,οι νοικοκυραίοι προσπαθούν το Χριστόξυλο να καίει μέχρι τα Φώτα.

Δευτέρα 22 Δεκεμβρίου 2008

ΤΑ ΚΑΛΑΝΤΑ

Την ονομασία τους την πήρανε από τη λατινική λέξη calenda, που προέκυψε από το ελληνικό ρήμα καλώ. Ομάδες παιδιών περιφέρονται στους δρόμους, στα σπίτια, στα καταστήματα και τραγουδούν με τη βοήθεια του τριγώνου τραγούδια που αφορούν τα Χριστούγεννα, την Πρωτοχρονιά και των Θεοφανίων

Το έθιμο αυτό υπήρχε και στην αρχαία Ελλάδα. Τα παιδιά κρατώντας κλαδί ελιάς ή δάφνης, στολισμένο με καρπούς και άσπρο μαλλί, η λεγόμενη ειρσιώνη, από το έριο= μαλλί, γύριζαν και τραγουδούσαν και τους έδιναν δώρα.

Μετά το έθιμο αυτό το πήραν και οι Ρωμαίοι. Στο Βυζάντιο κρατούσαν ραβδιά ή φανάρια ή ομοιώματα πλοίων ή και κτιρίων, στολισμένα και τραγουδώντας, συνόδευαν το τραγούδι με κρούση τριγώνου ή τυμπάνου.
Σχετικός είναι ο περίφημος ζωγραφικός πίνακας του Νικηφόρου Λύτρα , "ο τυμπανιστής"
Αυτό το έθιμα διασώζεται ακόμα και σήμερα σε όλα τα μέρη της πατρίδας μας. Ακούμε κάλαντα πολλά και ποικίλα, με πολλές παραλλαγές στα διάφορα διαμερίσματα της χώρας μας.

ΤΟ ΧΡΙΣΤΟΨΩΜΟ


Το "ψωμί του Χριστού" το έφτιαχνε, την παραμονή των Χριστουγέννων, η νοικοκυρά με ιδιαίτερη ευλάβεια και με ειδική μαγιά ( από ξερό βασιλικό κ.λ.π.). Απαραίτητος επάνω χαραγμένος ήταν ο σταυρός. Γύρω - γύρω υπήρχαν διάφορα διακοσμητικά σκαλιστά στο ζυμάρι ή πρόσθετα στολίδια όπως καρύδια, μύγδαλα κ.α.
Την ημέρα του Χριστού, ο νοικοκύρης έπαιρνε το χριστόψωμο, το σταύρωνε, το έκοβε και το μοίραζε σ' όλη την οικογένειά του και σε όσους παρευρίσκονταν στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι.

Οι Σαρακατσαναίοι τσοοπάνηδες έφτιαχναν δυο χριστόψωμα. Το πρώτο, το καλύτερο και με τα πιο πολλά κεντίδια, ήταν για το Χριστό "για να τους φυλάει και να τους βλογάει". Πάνω του σκάλιζαν ένα σταυρό, φεγγάρι και πέντε λουλούδια.
Το δεύτερο, η τρανή Χριστοκουλούρα ή ψωμί του Χριστού, ήταν για τα πρόβατα. Έτσι τιμά ο βοσκός και τα βλογά ο Χριστός. Στη Χριστοκουλούρα παριστάνεται με ζύμη, όλη η ζωή της στάνης, δηλ. η μάντρα, τα πρόβατα, οι βοσκοί κ.λ.π.

" Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΒΑΓΙΑΣ " - " Η ΡΟΥΜΠΙΝΗ - Η ΚΟΚΚΙΝΗ ΝΕΡΑΪΔΑ "


Πρώτο βιβλίο: "Ο θησαυρός της Βαγίας"

Το βιβλίο αυτό το έγραψε η συγγραφέας Ζωρζ Σαρή και ένα μυθιστόρημα. Οι ήρωες του βιβλίου είναι εφτά παιδιά: η Ζωή, η Βέρα, ο Αλέξης, η Ράνια, η Σόφη και η Νικόλ, ο Κλου.

Τα παιδιά περνούν τις διακοπές τους στην Αίγινα. Μια μέρα που οι γονείς τους θα λείψουν αποφασίζουν να ψάξουν για ένα θησαυρό, "το θησαυρό της Βαγίας" που είναι κρυμμένος σε αυτή την περιοχή. Μετά από συζητήσεις αποφασίζουν ότι ο θησαυρός είναι κρυμμένος στο βουνό. Έτσι παίρνουν το δρόμο κατά το βουνό αναζητώντας το θησαυρό. Κατά τη διαδρομή τους συμβαίνουν διάφορα περιστατικά αλλά αυτά συνεχίζουν τον ανηφορικό δρόμο προς την κορυφή του βουνού ψάχνοντας τον κρυμμένο Θησαυρό....
Μου άρεσε πολύ αυτό το βιβλίο και θα ήθελα πολύ να συμμετείχα και εγώ σε αυτήν την περιπέτεια, δηλαδή να ήμουν μια ηρωίδα αυτής της ιστορίας.

Λουκία

Δεύτερο βιβλίο:" Η Ρουμπίνη, η κόκκινη νεράιδα"
Η συγγραφέας του βιβλίου είναι Ντέιζη Μέντοους και είναι ένα περιπετειώδες μυθιστόρημα.
Δυο κορίτσια, η Κρίστι και η Ρέιτσελ βοηθούν του Ρουμπίνι να σταματήσουν τον Παγερό Τζακ και τα ξωτικά του να καταστρέψουν τη Νεραϊδοχώρα.
Ο εικονογράφος αυτού του καταπληκτικού βιβλίου είναι η αγαπημένη μου
Τζόρτζι Ρίπερ και μεταφραστής η Στεφανία Φέρρο.
Μου άρεσε πάρα πολύ και το διάβασα με την καρδιά μου και δε θα το ξεχάσω ποτέ!!!!!!

Το βιβλίο έχει 85 σελίδες και το αγόρασα 4,50 Ευρώ.

Κατερίνα